Depresja – objawy somatyczne, które łatwo przeoczyć

Depresja objawy somatyczne to fizyczne dolegliwości, które mogą maskować zaburzenie nastroju. U wielu pacjentów dominują bóle, przewlekłe zmęczenie czy problemy ze snem, a obniżony nastrój bywa zgłaszany dopiero w dalszej kolejności. Badania wskazują, że nawet ponad połowa osób z depresją zgłasza przede wszystkim objawy cielesne.

• Najczęstsze to przewlekłe zmęczenie i zaburzenia snu
• Często występują bóle głowy, kręgosłupa i brzucha
• Pojawiają się zmiany apetytu i masy ciała
• Możliwe są kołatanie serca i duszności
• Właściwe leczenie depresji zmniejsza objawy fizyczne

Zobacz też: Ataki paniki – objawy, przyczyny i skuteczne leczenie

Czym są somatyczne objawy depresji?

Depresja objawy somatyczne obejmuje dolegliwości fizyczne wynikające z zaburzeń neuroprzekaźników (serotoniny, noradrenaliny i dopaminy) oraz przewlekłej aktywacji osi stresu (HPA).

Zmiany biologiczne prowadzą do zaburzeń regulacji bólu, snu i apetytu.

W wielu przypadkach pacjent zgłasza się do lekarza z powodu bólu lub wyczerpania, nie łącząc ich z depresją.

Przewlekłe zmęczenie i zaburzenia snu

Przewlekłe zmęczenie to jeden z najczęstszych objawów somatycznych depresji.

Zaburzenia snu obejmują:

• Bezsenność (trudności z zasypianiem lub wybudzanie się)
• Nadmierną senność w ciągu dnia

Nieprawidłowa architektura snu (skrócenie fazy REM) jest dobrze udokumentowana w badaniach polisomnograficznych u osób z depresją.

Depresja objawy somatyczne często przyjmują postać bólu.

Najczęściej zgłaszane są:

• Bóle głowy
• Bóle kręgosłupa
• Bóle brzucha

Zaburzenia modulacji bólu w ośrodkowym układzie nerwowym powodują zwiększoną wrażliwość na bodźce bólowe.

Mogą również występować nudności, biegunki, zaparcia oraz zgaga.

Zmiany apetytu i masy ciała

Zmiany apetytu są kryterium diagnostycznym depresji.

Mogą obejmować:

• Spadek masy ciała (utrata łaknienia)
• Wzrost masy ciała (jedzenie emocjonalne)

Zmiany te wynikają z zaburzeń neurohormonalnych oraz wpływu stresu na metabolizm.

Objawy sercowo-naczyniowe i oddechowe

Depresja objawy somatyczne może obejmować kołatanie serca i duszności.

Przewlekłe pobudzenie układu współczulnego zwiększa napięcie mięśniowe i częstość akcji serca.

U niektórych pacjentów pojawiają się także zawroty głowy, mrowienie czy nadmierna potliwość.

Zaburzenia hormonalne i seksualne

Depresja może powodować:

• Spadek libido
• Zaburzenia erekcji
• Zaburzenia miesiączkowania

Zmiany te wynikają z wpływu zaburzeń neuroprzekaźników na układ hormonalny.

Dlaczego objawy somatyczne są tak częste?

Badania pokazują, że depresja to choroba ogólnoustrojowa.

Przewlekły stan zapalny niskiego stopnia, zaburzenia osi kortyzolowej oraz dysregulacja autonomicznego układu nerwowego powodują objawy fizyczne.

Jak wygląda leczenie?

Leczenie depresji (psychoterapia i farmakoterapia) zmniejsza zarówno objawy psychiczne, jak i somatyczne.

Skuteczne są:

• Terapia poznawczo-behawioralna
• Leki przeciwdepresyjne (np. SSRI, SNRI)

Ważne jest wykluczenie przyczyn somatycznych przed postawieniem rozpoznania.

Q&A

Czy depresja może boleć fizycznie?
Tak – ból jest częstym objawem depresji.

Czy objawy somatyczne ustępują po leczeniu?
W większości przypadków tak.

Czy depresja może powodować problemy żołądkowe?
Tak, zaburzenia osi mózg–jelito są dobrze udokumentowane.

Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy dolegliwości fizyczne utrzymują się mimo prawidłowych wyników badań.

Źródła:

1. WHO. Depression and other common mental disorders.
2. Bair MJ et al. Depression and pain comorbidity. Archives of Internal Medicine.
3. NICE Guidelines. Depression in adults.
4. Krishnan V, Nestler EJ. The molecular neurobiology of depression.
5. American Psychiatric Association. Practice guideline for major depressive disorder.