Duszność sercowa – przyczyny, objawy i znaczenie kliniczne

Duszność sercowa jest objawem wynikającym z zaburzeń pracy serca i nieprawidłowego krążenia krwi w organizmie. Duszność sercowa najczęściej występuje w przebiegu niewydolności serca i jest związana z zastojem krwi w płucach. Badania kliniczne wskazują, że trudności w oddychaniu mogą pojawiać się podczas wysiłku, w spoczynku lub w pozycji leżącej, a ich nasilenie zależy od stopnia zaburzeń pracy serca.

• Duszność sercowa jest objawem zaburzeń pracy serca i krążenia krwi.
• Najczęściej występuje w przebiegu niewydolności serca i zastoju krwi w płucach.
• Objaw może nasilać się podczas wysiłku fizycznego lub w pozycji leżącej.
• W ciężkich przypadkach duszność może wskazywać na poważne powikłania wymagające pilnej pomocy medycznej.

Zobacz też: Wpływ braku ruchu na serce – konsekwencje siedzącego trybu życia dla układu krążenia

Czym jest duszność sercowa i dlaczego się pojawia?

Duszność sercowa to uczucie trudności w oddychaniu wynikające z zaburzeń funkcjonowania serca i układu krążenia.

Objaw ten pojawia się najczęściej wtedy, gdy serce nie jest w stanie skutecznie pompować krwi do narządów i tkanek. W takiej sytuacji dochodzi do gromadzenia się krwi w krążeniu płucnym.

Zastój krwi w płucach prowadzi do zwiększenia ciśnienia w naczyniach płucnych oraz przenikania płynu do przestrzeni międzykomórkowych w tkance płucnej.

W konsekwencji dochodzi do pogorszenia wymiany gazowej w płucach, co powoduje uczucie braku powietrza i trudności w oddychaniu.

Jakie są najczęstsze przyczyny duszności sercowej?

Duszność sercowa może być spowodowana różnymi chorobami wpływającymi na funkcjonowanie serca.

Najczęstszą przyczyną jest niewydolność serca, która prowadzi do zaburzeń krążenia krwi oraz zastoju w krążeniu płucnym.

Istnieją jednak także inne schorzenia kardiologiczne, które mogą powodować podobne objawy.

Do najważniejszych przyczyn należą:

• Choroba wieńcowa
• Zawał serca
• Wady zastawkowe serca
• Migotanie przedsionków
• Zatorowość płucna

W każdym z tych przypadków duszność może być jednym z pierwszych objawów zaburzeń pracy serca.

Jakie objawy towarzyszą duszności sercowej?

Duszności sercowej często towarzyszą inne objawy wynikające z zaburzeń pracy układu krążenia.

Jednym z częstych objawów jest suchy kaszel związany z zastojem krwi w płucach. Może on pojawiać się szczególnie w pozycji leżącej.

Pacjenci często odczuwają także kołatanie serca oraz szybkie męczenie się podczas codziennych czynności.

Do innych objawów należą:

• Obrzęki kończyn dolnych wynikające z zatrzymania płynów
• Przyrost masy ciała związany z zatrzymaniem płynów w organizmie
• Ból w klatce piersiowej
• Omdlenie lub zasłabnięcie

Objawy te mogą wskazywać na pogarszającą się funkcję serca.

Jakie są charakterystyczne typy duszności sercowej?

W praktyce klinicznej wyróżnia się kilka charakterystycznych postaci duszności związanej z chorobami serca.

Jednym z najczęściej opisywanych objawów jest ortopnoe. Jest to duszność pojawiająca się w pozycji leżącej, która zmniejsza się po przyjęciu pozycji siedzącej lub stojącej.

Kolejną postacią jest napadowa duszność nocna. Objaw ten polega na nagłym pojawieniu się duszności w nocy, często po kilku godzinach snu.

Z dusznością sercową może być także związana astma sercowa, która objawia się napadami trudności w oddychaniu przypominającymi objawy astmy oskrzelowej.

Opisano również zjawisko określane jako bendopnea, czyli duszność pojawiającą się podczas pochylania się do przodu.

Kiedy duszność sercowa wymaga pilnej pomocy medycznej?

W niektórych sytuacjach duszność sercowa może wskazywać na stan zagrożenia życia.

Nagłe nasilenie duszności może świadczyć o poważnych powikłaniach, takich jak ostry zawał serca lub ciężka niewydolność serca.

Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy takie jak:

• Sinica wskazująca na niedotlenienie organizmu
• Silny ból w klatce piersiowej
• Utrata przytomności lub omdlenie
• Nagłe pogorszenie oddychania

W takich sytuacjach konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna i kontakt z pogotowiem ratunkowym lub zgłoszenie się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.

Jak wygląda diagnostyka duszności sercowej?

Diagnostyka duszności sercowej polega na ocenie funkcjonowania serca oraz identyfikacji przyczyny objawów.

Lekarz przeprowadza dokładny wywiad medyczny oraz badanie fizykalne. Następnie może zlecić dodatkowe badania umożliwiające ocenę pracy serca.

Do najczęściej wykonywanych badań należą różne metody diagnostyki kardiologicznej.

Ocena wyników badań pozwala ustalić przyczynę duszności i dobrać odpowiednie leczenie.

Sekcja pytań i odpowiedzi

Co to jest duszność sercowa?
Jest to uczucie trudności w oddychaniu wynikające z zaburzeń pracy serca i zastoju krwi w płucach.

Czy duszność sercowa jest objawem niewydolności serca?
Tak, jest to jeden z najczęściej występujących objawów niewydolności serca.

Dlaczego duszność nasila się w pozycji leżącej?
W pozycji leżącej zwiększa się powrót krwi do serca, co może nasilać zastój krwi w płucach.

Kiedy duszność wymaga pilnej pomocy medycznej?
Nagłe pogorszenie oddychania, ból w klatce piersiowej lub utrata przytomności wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Źródła

1. McDonagh T.A. et al. ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. European Heart Journal.
2. Yancy C.W. et al. 2017 ACC/AHA/HFSA Guideline for the Management of Heart Failure. Circulation.
3. Ponikowski P. et al. Heart failure: preventing disease and death worldwide. ESC Heart Failure.
4. Gheorghiade M., Pang P.S. Acute heart failure syndromes. Journal of the American College of Cardiology.
5. Roger V.L. Epidemiology of heart failure. Circulation Research.