Mgła mózgowa – czym jest, skąd się bierze i jak wpływa na codzienne funkcjonowanie?

Mgła mózgowa to potoczne, ale coraz częściej opisywane w literaturze medycznej określenie zespołu objawów obejmujących zaburzenia myślenia, koncentracji i pamięci. Stan ten wiąże się z przejściowymi lub przewlekłymi zaburzeniami funkcji poznawczych, które mogą towarzyszyć różnym chorobom somatycznym, psychicznym oraz stanom zapalnym organizmu, co potwierdzają badania naukowe.

• Mgła mózgowa nie jest jednostką chorobową, lecz zespołem objawów
• Najczęściej obejmuje problemy z koncentracją, pamięcią i zmęczenie
• Może występować w przebiegu chorób przewlekłych i po infekcjach
• Wymaga diagnostyki przy długotrwałym lub nasilonym przebiegu

Zobacz też: Jak bezpiecznie wrócić do pracy po chorobie?

Czym jest mgła mózgowa (brain fog)?

Mgła mózgowa (brain fog) to określenie stanu, w którym dochodzi do subiektywnego i obiektywnego pogorszenia sprawności umysłowej. Osoby dotknięte tym problemem opisują uczucie „zamglenia”, spowolnienia myślenia oraz trudności w wykonywaniu codziennych zadań intelektualnych.

Badania neuropsychologiczne wskazują, że objawy te mieszczą się w spektrum zaburzeń funkcji poznawczych, choć nie zawsze spełniają kryteria chorób neurologicznych. Mgła mózgowa może mieć charakter przejściowy lub przewlekły, zależnie od przyczyny.

Nie jest to rozpoznanie kliniczne, lecz opis stanu funkcjonalnego mózgu.

Jakie objawy obejmują zaburzenia funkcji poznawczych?

Zaburzenia funkcji poznawczych związane z mgłą mózgową mają zróżnicowany obraz kliniczny. Najczęściej dotyczą procesów uwagi, pamięci roboczej i szybkości przetwarzania informacji.

Do typowych objawów należą:

• Problemy z koncentracją i utrzymaniem uwagi
• Zaburzenia pamięci krótkotrwałej i trudności w przypominaniu informacji
• Zapominanie słów i wolniejsze kojarzenie faktów

Badania wskazują, że objawy te mogą nasilać się w warunkach stresu lub zmęczenia.

Dlaczego zmęczenie i dezorientacja są tak częste?

Zmęczenie jest jednym z kluczowych objawów mgły mózgowej i często ma charakter przewlekły. Nie ustępuje po odpoczynku i może znacząco ograniczać funkcjonowanie.

Dezorientacja objawia się trudnością w planowaniu, podejmowaniu decyzji i wykonywaniu złożonych czynności. Badania sugerują, że mechanizm ten związany jest z zaburzeniem integracji informacji w korze mózgowej.

Połączenie zmęczenia i dezorientacji znacząco obniża wydajność poznawczą.

Jaki związek ma zespół chronicznego zmęczenia (CFS) z mgłą mózgową?

Zespół chronicznego zmęczenia jest jednym z najlepiej opisanych stanów, w których mgła mózgowa występuje bardzo często. Pacjenci z CFS zgłaszają trwałe trudności poznawcze niezależnie od czasu trwania snu.

Badania kliniczne wykazują, że w CFS dochodzi do zaburzeń regulacji układu nerwowego oraz procesów zapalnych, co wpływa na funkcjonowanie mózgu. Objawy poznawcze bywają jednym z najbardziej uciążliwych elementów choroby.

Mgła mózgowa w CFS ma zwykle charakter przewlekły.

Dlaczego COVID-19 (powikłania neurologiczne) sprzyja mgle mózgowej?

Po przebyciu COVID-19 mgła mózgowa jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów neurologicznych. Badania potwierdzają, że może ona występować nawet po łagodnym przebiegu infekcji.

Mechanizmy obejmują stan zapalny, zaburzenia mikrokrążenia oraz dysregulację neuroprzekaźników. Opisywana jest także rola burzy cytokinowej i nadkrzepliwości krwi.

Objawy mogą utrzymywać się miesiącami i znacząco wpływać na jakość życia.

Jaką rolę odgrywają zaburzenia neuroprzekaźników?

Prawidłowe funkcjonowanie mózgu zależy od równowagi neuroprzekaźników takich jak serotonina, dopamina, acetylocholina i GABA. Badania neurobiologiczne wskazują, że ich zaburzenia są istotnym czynnikiem mgły mózgowej.

Nierównowaga neuroprzekaźników może prowadzić do spowolnienia procesów poznawczych, obniżonej motywacji i problemów z pamięcią. Zjawisko to obserwuje się m.in. w depresji, przewlekłym stresie i chorobach zapalnych.

Wpływa to zarówno na funkcje poznawcze, jak i emocjonalne.

Czy styl życia nasila objawy mgły mózgowej?

Czynniki związane ze stylem życia mają istotny wpływ na nasilenie objawów. Niedobór snu, odwodnienie i brak aktywności fizycznej są silnie powiązane z pogorszeniem funkcji poznawczych.

Badania populacyjne pokazują, że niezdrowa dieta i przewlekły stres zwiększają ryzyko występowania objawów mgły mózgowej. Długotrwałe przeciążenie organizmu sprzyja utrzymywaniu się stanu zapalnego.

Zmiana stylu życia bywa pierwszym krokiem do poprawy.

Kiedy mgła mózgowa wymaga diagnostyki?

Mgła mózgowa wymaga pogłębionej diagnostyki, jeśli objawy są nasilone, postępujące lub towarzyszą im inne niepokojące symptomy. Szczególną uwagę zwraca się na osoby z chorobami autoimmunologicznymi, neurologicznymi lub po urazach mózgu.

Badania wskazują, że podobne objawy mogą występować w takich schorzeniach jak celiakia, choroba Hashimoto, borelioza czy choroba Alzheimera. Konieczne jest wtedy różnicowanie przyczyn.

Wczesna diagnostyka zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Sekcja pytań i odpowiedzi

Czy mgła mózgowa to choroba?
Nie, to zespół objawów mogący towarzyszyć różnym schorzeniom.

Czy mgła mózgowa może być odwracalna?
Tak, jeśli jej przyczyna zostanie rozpoznana i leczona.

Czy stres może wywołać mgłę mózgową?
Tak, przewlekły stres jest jednym z istotnych czynników ryzyka.

Źródła

• Jason LA, et al. Cognitive dysfunction in chronic fatigue syndrome. Journal of Clinical Psychology.
• Graham EL, et al. Persistent neurologic symptoms after COVID-19. Annals of Clinical and Translational Neurology.
• WHO. Neurological manifestations of systemic inflammation.