Napady drgawek – przyczyny, objawy i zasady postępowania

Napady drgawek to nagłe, przejściowe zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu, które prowadzą do mimowolnych skurczów mięśni i zmian świadomości. Mogą być objawem padaczki, ale także skutkiem urazu, zaburzeń metabolicznych lub wysokiej gorączki. Właściwe rozpoznanie przyczyny ma kluczowe znaczenie dla leczenia i rokowania.

• Są wynikiem nieprawidłowych wyładowań neuronów w korze mózgu
• Nie każdy napad oznacza rozpoznanie padaczki
• Przyczyną mogą być urazy, infekcje, niedotlenienie lub zaburzenia elektrolitowe
• Prawidłowa pierwsza pomoc zmniejsza ryzyko powikłań

Zobacz też: Zmiany osobowości – przyczyny, mechanizmy i znaczenie kliniczne

Czym są napady drgawek i jak przebiega napad drgawkowy?

Napady drgawek to epizody nagłej, nadmiernej i zsynchronizowanej aktywności neuronów, prowadzące do przemijających objawów ruchowych, czuciowych lub zaburzeń świadomości.

Typowy napad drgawkowy może obejmować utratę przytomności, sztywność mięśni w fazie tonicznej oraz rytmiczne skurcze mięśni w fazie klonicznej. Często obserwuje się przygryzienie języka lub bezwiedne oddanie moczu. Po ustąpieniu objawów może występować stan splątania oraz nasilone zmęczenie.

Międzynarodowa Liga Przeciwpadaczkowa (ILAE) podkreśla, że pojedynczy epizod nie zawsze oznacza chorobę przewlekłą. Kluczowe znaczenie ma analiza czasu trwania, charakteru objawów oraz okoliczności ich wystąpienia.

Jakie są rodzaje napadów – napad uogólniony i napad ogniskowy?

Napad uogólniony obejmuje od początku obie półkule mózgu, natomiast napad ogniskowy rozpoczyna się w określonym obszarze kory mózgowej.

W napadzie uogólnionym dochodzi zazwyczaj do utraty przytomności oraz obustronnych objawów ruchowych. Może mieć charakter toniczno-kloniczny, miokloniczny lub atoniczny. Z kolei napad ogniskowy może przebiegać bez utraty świadomości i objawiać się drżeniem jednej kończyny, zaburzeniami czucia lub krótkotrwałymi zmianami zachowania.

Różnicowanie ma istotne znaczenie terapeutyczne, ponieważ wybór leczenia przeciwpadaczkowego zależy od typu napadu i jego etiologii.

Czy napady zawsze oznaczają padaczkę i jakie są ich przyczyny?

Napady drgawek nie zawsze są równoznaczne z rozpoznaniem padaczki, ponieważ mogą być wywołane wieloma odwracalnymi czynnikami.

Padaczka jest chorobą przewlekłą rozpoznawaną, gdy wystąpiły co najmniej dwa nieprowokowane napady w odstępie powyżej 24 godzin lub gdy ryzyko nawrotu jest wysokie. W praktyce klinicznej należy wykluczyć inne przyczyny, takie jak:

• Urazy głowy prowadzące do uszkodzenia struktur mózgowych
• Zaburzenia metaboliczne, w tym zaburzenia elektrolitowe
• Wysoka gorączka u dzieci
• Niedotlenienie w przebiegu zaburzeń oddechowych
• Zatrucie alkoholem lub odstawienie alkoholu
• Guzy mózgu

Badania epidemiologiczne wskazują, że pojedynczy napad prowokowany, na przykład w przebiegu infekcji z wysoką temperaturą, nie zwiększa istotnie ryzyka przewlekłej choroby, o ile czynnik wyzwalający zostanie usunięty.

Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc podczas napadu?

Pierwsza pomoc w trakcie napadu polega na zapewnieniu bezpieczeństwa chorego i zapobieganiu urazom do czasu samoistnego ustąpienia objawów.

Nie należy powstrzymywać siłą ruchów ani wkładać żadnych przedmiotów do ust. W czasie trwania epizodu trzeba zabezpieczyć głowę przed urazem oraz usunąć z otoczenia niebezpieczne przedmioty. Po zakończeniu drgawek zaleca się ułożenie chorego w pozycję bezpieczną i kontrolę oddechu.

Wezwanie pogotowia (112/999) jest konieczne, gdy:

• Napad trwa dłużej niż 5 minut
• Dochodzi do kolejnych napadów bez odzyskania świadomości
• Wystąpił uraz głowy
• Osoba ma trudności z oddychaniem po ustąpieniu drgawek
• Jest to pierwszy epizod w życiu

Zgodnie z wytycznymi neurologicznymi szybka interwencja medyczna zmniejsza ryzyko stanu padaczkowego i powikłań neurologicznych.

Sekcja pytań i odpowiedzi

Czy każdy napad drgawek oznacza padaczkę?
Nie. Pojedynczy epizod może być wywołany czynnikiem przemijającym, takim jak zaburzenia metaboliczne lub wysoka gorączka.

Jak długo może trwać typowy napad?
Większość napadów toniczno-klonicznych trwa od 1 do 3 minut. Dłuższy czas trwania wymaga pilnej pomocy medycznej.

Czy można zapobiec napadom?
W przypadku padaczki stosuje się leczenie przeciwpadaczkowe. W napadach prowokowanych kluczowe jest leczenie przyczyny, np. wyrównanie zaburzeń elektrolitowych.

Czy po napadzie trzeba jechać do szpitala?
W pierwszym epizodzie zawsze wskazana jest diagnostyka. U osób z rozpoznaną padaczką decyzja zależy od przebiegu i czasu trwania napadu.

Źródła:

• Fisher RS et al. Operational classification of seizure types by the International League Against Epilepsy. Epilepsia.
• Hauser WA, Beghi E. First seizure definitions and worldwide incidence and mortality. Epilepsia.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Epilepsies in children, young people and adults.
• World Health Organization. Epilepsy Fact Sheet.